Ngày 7/11, Tập đoàn Đóng tàu Hợp nhất Nga (OSK) thông báo tàu phá băng hạt nhân Sibir đã dẫn đường thành công cho đoàn gồm 3 tàu cập cảng Pevek, thuộc vùng Chukotka ở phía đông bắc nước này.
Đây là một trong những hoạt động quan trọng trong giai đoạn cuối mùa hàng hải hè - thu trên Tuyến đường biển Phương Bắc (Northern Sea Route - NSR). Khi nhiệt độ giảm sâu và băng biển bắt đầu hình thành, hoạt động vận tải tại khu vực Bắc Cực trở nên khó khăn hơn, khiến các tàu thương mại cần sự hỗ trợ của tàu phá băng chuyên dụng.
Sibir thuộc Dự án 22220, là tàu phá băng hạt nhân đa năng sản xuất hàng loạt đầu tiên của Nga trong thế hệ này. Con tàu được thiết kế bởi Cục Thiết kế Trung tâm Iceberg và đóng tại nhà máy Baltiysky Zavod ở thành phố Saint Petersburg.
Với chiều dài 173,3 m, rộng 34 m và lượng giãn nước khoảng 33.540 tấn, Sibir được thiết kế để hoạt động trong điều kiện băng giá khắc nghiệt tại Bắc Cực. Nhiệm vụ chính của tàu là mở luồng hàng hải, dẫn đoàn tàu thương mại và hỗ trợ hoạt động vận tải tại những khu vực biển thường xuyên bị băng bao phủ.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở hệ thống năng lượng hạt nhân. Sibir được trang bị hai lò phản ứng RITM-200, mỗi lò có công suất nhiệt 175 MW. Nguồn năng lượng này được chuyển đổi để cung cấp tổng công suất 60 MW cho các trục chân vịt, giúp tàu duy trì khả năng vận hành và phá băng trong thời gian dài.
RITM-200 là dòng lò phản ứng hạt nhân tích hợp do Nga phát triển, được thiết kế riêng cho các tàu phá băng thế hệ mới. Thay vì sử dụng nhiên liệu diesel và phải thường xuyên tiếp nhiên liệu như tàu thông thường, hệ thống năng lượng hạt nhân cho phép Sibir hoạt động liên tục trong thời gian dài, có thể hơn 1 năm, tại những vùng biển xa cảng tiếp tế.
Trên vùng nước không có băng, tàu có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 22 hải lý/giờ. Khi di chuyển qua lớp băng dày 1,5 m, tốc độ có thể đạt khoảng 12 hải lý/giờ. Với những trường băng dày tới 2,9 m, tàu vẫn có thể tiến lên với tốc độ khoảng 2 hải lý/giờ.
Một đặc điểm kỹ thuật khác của Sibir là thiết kế mớn nước kép. Theo thông số của Rosatomflot, mớn nước của tàu có thể thay đổi từ khoảng 10,5 m xuống mức tối thiểu khoảng 8,5 m nhờ hệ thống điều chỉnh nước dằn.
Thiết kế này giúp tàu đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Ở vùng biển sâu, Sibir có thể hoạt động như một tàu phá băng đại dương cỡ lớn. Khi cần di chuyển vào những khu vực nước nông, tàu có thể điều chỉnh mớn nước để tiếp cận các cửa sông và vùng ven biển như sông Yenisei hay vịnh Ob.
Đây là lợi thế quan trọng đối với mạng lưới vận tải tại Bắc Cực, bởi các tuyến hàng hải không chỉ đi qua vùng biển sâu mà còn kết nối với những cảng, khu khai thác tài nguyên và các tuyến đường thủy nội địa. Theo thiết kế, tàu thuộc Dự án 22220 có thể hoạt động quanh năm tại khu vực phía tây Bắc Cực, đồng thời tham gia dẫn đường ở phía đông Bắc Cực trong mùa hè - thu.
Sibir được bàn giao vào tháng 12/2021 và có tuổi thọ thiết kế khoảng 40 năm. Thủy thủ đoàn vận hành tàu khoảng 75 người.
Con tàu là một phần trong chương trình phát triển đội tàu phá băng hạt nhân của Nga. Bên cạnh Sibir, các tàu cùng lớp như Arktika, Ural và Yakutia đã lần lượt được đưa vào khai thác. Nga tiếp tục đóng thêm những tàu thuộc Dự án 22220 nhằm tăng năng lực duy trì hoạt động hàng hải tại vùng biển phía bắc.
Tuyến đường biển Phương Bắc chạy dọc bờ biển Bắc Cực của Nga, kết nối khu vực châu Âu với châu Á - Thái Bình Dương. Tuyến này có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu khí, khoáng sản và hàng hóa từ các vùng lãnh thổ phía bắc của Nga. Tuy nhiên, điều kiện băng giá khiến tàu thương mại khó duy trì lịch trình ổn định nếu thiếu sự hỗ trợ của đội tàu phá băng.
