Đánh giá về các định hướng điều hành của Thủ tướng Chính phủ tại phiên trả lời chất vấn trước Quốc hội ngày 12/11, TS. Huỳnh Thanh Điền cho rằng, những vấn đề được đặt ra đã tập trung vào các điểm cốt lõi của nền kinh tế, gồm thể chế, phân bổ nguồn lực, hiệu quả đầu tư và năng lực thực thi chính sách.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, nền kinh tế không chỉ cần huy động thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là phải giải phóng những nguồn lực đang bị ách tắc, phân bổ hiệu quả và chuyển hóa thành năng suất, giá trị gia tăng.
Thực tế, Việt Nam vẫn còn nhiều nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả. Đó là dự án chậm triển khai, tài sản công dôi dư; dòng vốn tập trung vào đầu cơ trong khi khu vực sản xuất, kinh doanh thiếu vốn dài hạn; nguồn nhân lực mất cân đối cung-cầu và khoa học, công nghệ chưa được ứng dụng tương xứng với tiềm năng.
Đây chính là dư địa quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nếu có cơ chế tháo gỡ phù hợp. Trong đó, đầu tư công cần phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt đầu tư tư nhân, tập trung vào các công trình hạ tầng chiến lược, giao thông, logistics và năng lượng. Việc đầu tư đồng bộ các lĩnh vực này sẽ góp phần giảm chi phí, mở rộng năng lực sản xuất và tạo thêm không gian phát triển cho doanh nghiệp.
Tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển
Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Sài Gòn TPHCM, cho rằng những thông điệp điều hành của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên trả lời chất vấn Quốc hội ngày 12/11 đã đề cập đúng những vấn đề cốt lõi mà doanh nhân, doanh nghiệp quan tâm, nhất là quyết tâm hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và khơi thông các nguồn lực phát triển.
Theo ông, đây không chỉ là những giải pháp trước mắt mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.
Doanh nghiệp không chỉ cần các chính sách hỗ trợ ngắn hạn mà quan trọng hơn là một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, có tính dự báo và được thực thi nhất quán từ Trung ương đến địa phương.
Việc đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, chủ động hơn trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, cần khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ. Khi thẩm quyền và trách nhiệm được phân định rõ ràng, bộ máy quản lý vận hành thông suốt, doanh nghiệp sẽ giảm trở ngại trong quá trình triển khai dự án và mở rộng hoạt động.
Về tiếp cận vốn, TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ cho rằng cần phát triển thị trường vốn, đa dạng hóa các kênh huy động vốn trung và dài hạn, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn còn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận tín dụng do hạn chế về tài sản bảo đảm, quy mô và năng lực tài chính.
Bên cạnh tín dụng ngân hàng, cần phát triển các kênh huy động vốn phù hợp, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc phân bổ vốn cũng cần gắn với đúng đối tượng, nhu cầu và hiệu quả sử dụng, tránh tình trạng thiếu vốn cho các hoạt động sản xuất có tiềm năng.
Đối với đất đai và khoa học, công nghệ, chính sách cần được triển khai minh bạch, nhất quán, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục để doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh. Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ cũng cần có cơ chế hỗ trợ thiết thực, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm và giá trị kinh tế cụ thể.
Nâng tầm doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, chính sách cần chuyển từ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực sang nâng cao năng lực chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam có khả năng làm chủ công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Để thực hiện mục tiêu này, cần bảo đảm doanh nghiệp trong nước được tiếp cận bình đẳng, minh bạch với vốn, đất đai và cơ hội kinh doanh; đồng thời có cơ chế hỗ trợ đổi mới công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Đặc biệt, cần chuyển từ thu hút FDI đơn thuần sang tạo cơ chế cộng hưởng giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa. Các chương trình phát triển nhà cung ứng Việt Nam cần được xây dựng theo từng ngành, kết nối nhu cầu của các tập đoàn FDI với năng lực của doanh nghiệp trong nước. Qua đó, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp quản trị, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.
Theo các chuyên gia, hiệu quả chính sách không nên chỉ đo bằng số lượng doanh nghiệp hay quy mô vốn FDI thu hút được, mà cần thể hiện qua số doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng quốc tế và tỉ lệ giá trị gia tăng nội địa được nâng lên. Các chương trình hỗ trợ cũng cần xác định rõ nguồn lực, đối tượng thụ hưởng và chỉ tiêu đánh giá, tránh ưu đãi dàn trải.
TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ cho biết, điều cộng đồng doanh nghiệp mong đợi là các chủ trương lớn sớm được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, có thể đo lường qua thời gian giải quyết thủ tục, chi phí tuân thủ, khả năng tiếp cận vốn, đất đai và mức độ ứng dụng công nghệ.
Để tạo động lực tăng trưởng dài hạn, Nhà nước cần tiếp tục kiến tạo môi trường thuận lợi, bảo đảm chính sách được thực thi hiệu quả; doanh nghiệp chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực nội tại, xây dựng thương hiệu và thực hiện trách nhiệm với xã hội. Khi các điều kiện này được kết nối đồng bộ, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm động lực phát triển, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Lê Anh
