Tháng trước, Emily Chang theo chân Jensen Huang qua bốn quốc gia trong 4 ngày. Đó là một trải nghiệm đặc biệt bởi không phải ai cũng có đủ danh tiếng để được theo chân "ông vua ngành chip" trong suốt cả hành trình dài.
Emily Chang là một nhà báo, người dẫn chương trình truyền hình và tác giả người Mỹ nổi tiếng. Cô được biết đến rộng rãi với vai trò là một trong những tiếng nói có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ và kinh doanh toàn cầu. Cô hiện là người dẫn chương trình kiêm giám đốc sản xuất của chuỗi phỏng vấn chuyên sâu The Circuit trên Bloomberg.
Không chỉ ghi dấu ấn qua các cuộc trò chuyện sắc bén với những nhà lãnh đạo hàng đầu Thung lũng Silicon, Emily Chang còn là tác giả của cuốn sách bán chạy "Brotopia" (2018), một tác phẩm gây tiếng vang lớn khi phơi bày thực trạng bất bình đẳng giới và văn hóa độc quyền nam giới trong ngành công nghiệp công nghệ.
Dẫu nắm trong tay kinh nghiệm dạn dày cùng những thành tựu đáng ngưỡng mộ, với Chang, chuyến theo chân Jensen Huang vẫn là kỳ công về hậu cần, sức bền và ý chí. Trên trang Facebook cá nhân có tick xanh với 8,6k lượt người theo dõi, Chang kể rằng hai ekip quay làm việc kiểu chạy tiếp sức khắp châu Âu: đội này nghỉ thì đội kia bắt đầu. Hầu hết các đêm, cả nhóm đi ngủ sau 23 giờ, dậy trước 4 giờ sáng để kịp chuyến bay tiếp theo, vác thiết bị qua thêm một sân bay rồi lặp lại tất cả.
Đổi lại, họ có được một chân dung hiếm có. Theo lời Chang, khi ấy Huang là người đứng ở trung tâm cơn sốt AI và dường như đang ở trên đỉnh thế giới. Rồi mọi thứ đổi khác.
Tập phim của chương trình The Circuit lên sóng ngày 11/11. Hôm sau, Huang từ chức CEO NVIDIA, công ty ông đồng sáng lập 33 năm trước. Những thước phim ghi lại một người đàn ông tự tin đến mức "bất chấp trọng lực" bỗng mang ý nghĩa khác. Phóng sự, vốn khởi đầu như khung cửa nhìn vào ảnh hưởng của một người ở đỉnh cao, nay giống một bức chân dung về quyền lực tập trung. Nó đặt ra câu hỏi: một ngành công nghiệp nên phụ thuộc bao nhiêu vào một con người và một công ty?
Huang sinh năm 1963 tại Đài Loan, cha là kỹ sư hóa học, mẹ là giáo viên. Ông sang Mỹ từ nhỏ và vẫn tự coi mình là người nhập cư. Công việc đầu tiên của ông là phục vụ bàn và rửa bát ở một chi nhánh Denny's. Năm 2023, ông nhắc lại đó là nơi dạy ông sự khiêm tốn, chăm chỉ và hiếu khách. Ông học kỹ sư điện tại Đại học Bang Oregon, gặp người vợ tương lai Lori ở đó, rồi lấy bằng thạc sĩ tại Stanford năm 1992.
Năm 1993, ông cùng Chris Malachowsky và Curtis Priem lập NVIDIA trong một cuộc họp ngay tại một bàn ở Denny's. Cái tên lấy từ "iNVIDIA", từ Latin nghĩa là ghen tị, thứ cảm xúc mà công ty muốn đối thủ phải nếm.
NVIDIA khởi đầu bằng chip đồ họa cho máy tính cá nhân. Năm 1999, hãng ra mắt GeForce 256, thường được coi là GPU đầu tiên của thế giới. Năm 2006, CUDA xuất hiện, phần mềm cho phép chip làm nhiều việc hơn chạy game, từ dự báo thời tiết đến giải trình tự gene. Giới nghiên cứu AI sớm nhận ra những con chip này huấn luyện mô hình rất hiệu quả. Năm 2012, GPU NVIDIA được dùng để tạo AlexNet, mạng nơ-ron được xem là cột mốc của AI hiện đại. Khi tin đó đến tai Huang, ông dốc toàn lực đặt cược vào công nghệ dành cho AI trước khi phần lớn ngành kịp nhận ra. Chang gọi đó là một trong những canh bạc sinh lời nhất lịch sử doanh nghiệp.
Kết quả là vốn hóa NVIDIA chạm 1.000 tỷ USD vào tháng 5/2023, sáu tháng sau khi ChatGPT ra đời. Đến tháng 10/2025, hãng thành công ty đầu tiên đạt mốc 5.000 tỷ USD. Huang nắm khoảng 3,6% cổ phần, tài sản ước tính 145 tỷ USD, đứng thứ 13 thế giới. Mark Zuckerberg từng ví ông là "Taylor Swift của giới công nghệ".
Quyền lực của Huang vượt ra ngoài thung lũng Silicon. Ông được cả Tổng thống Donald Trump lẫn Chủ tịch Tập Cận Bình chào đón. Tại hội nghị AI ở Nhà Trắng cuối tháng 9, ông được chọn đứng cạnh tổng thống. Cùng lúc, ông dày công xây dựng hình ảnh người đàn ông của gia đình: kết hôn từ năm 1985, hai con Madison và Spencer đều giữ vị trí cấp cao tại NVIDIA.
Nhưng chân dung ấy chưa bao giờ phẳng lặng. Stephen Witt, tác giả cuốn tiểu sử về Huang, xếp ông vào hàng nhà tiên phong công nghệ cỡ Steve Jobs, đồng thời thấy ở ông sự kiêu ngạo và tự lừa dối. Witt kể lại cuộc trò chuyện cuối cùng năm 2024, khi Huang nổi giận lúc bị hỏi AI sẽ tạo ra những việc làm gì. Ông cũng ghi nhận Huang có sức hút lớn, khiếu hài hước và khả năng thấu cảm.
Trong ống kính của Chang, chặng đầu ở Paris là một cảnh tượng gần như của ngôi sao nhạc pop. Người hâm mộ vây quanh xin chụp ảnh, và cô gọi hiện tượng này là "Jensanity". Trên sân khấu, Huang quảng bá các tác nhân AI, tặng máy tính cho khán giả và công bố đầu tư. Ông nói trong năm qua NVIDIA đã rót 8 tỷ USD vào các startup châu Âu và sẽ công bố thêm 2 tỷ USD.
Ông thường mô tả AI như chiếc bánh năm lớp, từ năng lượng, chip, hạ tầng, mô hình đến ứng dụng. NVIDIA xuất phát từ lớp chip, nhưng nay đầu tư lên cả chồng bánh: điện, trung tâm dữ liệu, các phòng thí nghiệm AI và startup. Như Chang nhận xét, dù cắt thế nào thì ngày càng nhiều phần của ngành AI chạy qua NVIDIA.
Ở London, ông nhớ lại lần đầu sang đây năm 2000 khi NVIDIA lên sàn, lần đầu có quản gia riêng. Hỏi chuyến đi thành công khi nào, ông trả lời ông không có đích đến hay lộ trình, hành trình mới là đích. Thông điệp trung tâm của ông là "AI chủ quyền": mỗi quốc gia cần tự xây và kiểm soát AI của mình, và theo ông, dùng chip Mỹ không làm mất tính chủ quyền, miễn là họ kiểm soát dữ liệu và văn hóa của mình. Chang chỉ ra rằng nhiều chủ quyền AI hơn cũng đồng nghĩa với nhiều đơn hàng NVIDIA hơn.
Trước các câu hỏi khó, ông giữ phong thái lạc quan. Về quan hệ với Tổng thống Trump, ông nói việc của ông không phải đồng ý hay phản đối, mà là cung cấp thông tin để tổng thống quyết định tốt hơn. Về Trung Quốc, ông cho rằng Mỹ đã mắc sai lầm khó đảo ngược khi hạn chế bán chip, và Trung Quốc là đối thủ chứ không phải kẻ thù. Về an toàn AI, ông khẳng định khả năng và an toàn là một, và các tác nhân AI phải được kiểm soát chặt, giám sát liên tục. Ông gạt đi lời cảnh báo rằng một số mô hình không thể kiểm soát. Với ông, nếu không giám sát được thì đừng thử nghiệm.
Chang cũng hỏi thẳng về nguy cơ "tài chính vòng tròn", khi NVIDIA rót vốn cho khách hàng rồi khách hàng quay lại mua chip. Huang đáp rằng công nghệ này đòi hỏi vốn khổng lồ. Theo ông, NVIDIA đầu tư gần 100 tỷ USD trong năm năm, luôn dưới 20% mỗi công ty, và kéo theo ít nhất gấp năm lần vốn từ các nhà đầu tư khác. Còn câu hỏi về rủi ro hệ thống khi cả ngành phụ thuộc vào một công ty, ông trả lời: họ chọn chúng tôi chứ không phụ thuộc chúng tôi.
Trong lúc ông trấn an, thị trường lại không yên. Bản tin chen trong phim cho biết cổ phiếu chip rơi vào chuỗi giảm dài nhất kể từ năm 2008. CoreWeave, công ty trung tâm dữ liệu được NVIDIA hậu thuẫn, bị bán tháo vì lo ngại nợ. Microsoft rút khỏi một thỏa thuận với Nscale, startup mà Huang vừa khen ở London. Ông nói tất cả rồi sẽ qua, vì đây là giai đoạn chuyển nền tảng công nghệ.
Chang thừa nhận có một điều họ chỉ biết sau khi ghi hình xong. Ngày 29/10, The New York Times đưa tin Huang có quan hệ với Alice Huang (không họ hàng), một cựu biên tập viên truyền hình ở Trung Quốc và là lãnh đạo của Megaspeed International. Đây là công ty có trụ sở tại Singapore, thuộc nhóm mua chip NVIDIA lớn nhất Đông Nam Á. Giới chức Mỹ cáo buộc bà là tình báo viên được Bắc Kinh tuyển mộ và nghi Megaspeed buôn lậu chip tiên tiến sang Trung Quốc. Theo các báo cáo, ông Trump từng được cảnh báo về mối quan hệ này trước chuyến bay cùng Huang trên Air Force One sang Trung Quốc hồi tháng 5.
Ban đầu, Huang nói các tiếp xúc là bình thường, sau đó ông thừa nhận đã không chung thủy và xin lỗi vợ con trong thư gửi nhân viên. Báo chí còn đưa tin năm 2025 NVIDIA đã can thiệp vào một cuộc điều tra của chính phủ Mỹ về nghi vấn buôn lậu chip liên quan Megaspeed. Hội đồng quản trị NVIDIA nói không có cơ sở để tin bí mật công ty hay an ninh quốc gia bị xâm phạm, còn Trung Quốc gọi các cáo buộc là bôi nhọ.
Chưa kịp lắng xuống, một báo cáo thứ hai xuất hiện, về mối quan hệ giữa Huang và Kimberly Powell, phó chủ tịch mảng y tế đã làm việc 18 năm tại NVIDIA. Đây là cáo buộc từ truyền thông và Huang chưa hề thừa nhận. Hội đồng quản trị NVIDIA họp và ngày 12/11, Huang từ chức. Vốn hóa NVIDIA tụt từ mốc 5.000 tỷ USD xuống khoảng 4.000 tỷ USD. Ông Trump ban đầu gọi Huang là người "đáng kính", sau đó khen ông đã làm việc xuất sắc và đề xuất Tim Cook của Apple làm người kế nhiệm.
Điều trớ trêu nằm ở chính những câu trả lời ông đưa ra trước ống kính. Khi Chang hỏi về người kế nhiệm, Huang nói ông hy vọng CEO tiếp theo đã ở trong công ty và rằng ông có thể bị sa thải thì người kế nhiệm cũng phải được tuyển chọn. Ông cũng nhấn mạnh việc CEO phải tự chịu trách nhiệm và giữ chuẩn mực cao. Trong khi đó, như Chang chỉ ra, suốt 33 năm NVIDIA chưa chỉ định người sẽ thay ông. Cả hai con ông đều làm ở công ty và ông nói họ phải tự giành lấy vị trí nếu muốn.
Witt cho rằng hậu quả này tệ với bất kỳ gia đình nào, nhưng đặc biệt nặng với một người đã dày công dựng hình ảnh người đàn ông của gia đình và giữ các con ở gần. Sau cùng, câu chuyện của Huang không chỉ là một vụ bê bối đời tư. Đó là bài học về việc một ngành, và có lẽ cả thị trường tài chính, đặt quá nhiều niềm tin vào một con người. Phần lớn thông tin về hai mối quan hệ vẫn là cáo buộc, các cuộc điều tra còn tiếp diễn nhưng khoảng trống mà Huang để lại ở NVIDIA là có thật.
Nguồn: Tổng hợp
