Cảnh cáo nóng của Nga
Đài TST (Nga) đưa tin, sau một khoảng lắng tương đối, cuộc chiến giành quyền kiểm soát Biển Đen lại bùng lên dữ dội. Các kho ngũ cốc và dầu thực vật tiếp tục bốc cháy, tàu nước ngoài không chỉ chịu những hư hại có thể sửa chữa mà bị đánh chìm ngay.
Lần này, Nga hành động cứng rắn hơn nhiều. Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận được thông điệp: Đừng bắt tay với Kiev, nếu không sẽ phải "trả giá".
Đầu tuần trước, những đòn đánh mạnh đầu tiên nhằm vào tàu chở hàng Royad Mammadov của Thổ Nhĩ Kỳ. Con tàu nhận hàng tại Izmail và đang trên đường tới Italia. UAV Nga đuổi kịp tàu ở khu vực giàn khoan Pescarus, gần Romania.
Kết quả, tàu bị thủng và chìm. UAV đầu tiên đánh trúng buồng lái, chiếc thứ hai đánh vào phần thân tàu ngang mực nước. Trong đêm rạng sáng thứ Ba, hai tàu khác cũng bị tấn công: ALFA WATAN treo cờ Togo và ABLE treo cờ Palau.
“Cần hiểu rằng, khác với tên lửa chống hạm, UAV mang đầu đạn tương đối nhỏ, nên trong phần lớn trường hợp không thể gây ra những hư hại đủ nghiêm trọng để đánh chìm tàu. Có thể chính vì vậy mà hai UAV đã được sử dụng để tấn công Royad Mammadov. […]
Trước đây, quân đội Nga cố gắng 'không ra tay quá mạnh': Phần lớn tàu bị hư hại chỉ hứng chịu một đòn đánh, sau đó vẫn nổi trên mặt nước”, nhà bình luận quân sự Vlad Shlepchenko của TST viết.
Các cuộc tấn công trong mùa hè chủ yếu nhằm thể hiện sự nghiêm túc trong ý định của Nga, đồng thời gửi thông điệp rõ ràng tới các công ty bảo hiểm và chủ tàu. Giờ đây, có vẻ giai đoạn chỉ phô diễn sức mạnh đã kết thúc.
"Không loại trừ khả năng tính chất của các mục tiêu đã thay đổi: Trong mùa hè, chúng ta tấn công tàu của các công ty châu Âu, trong đó có những hãng vận tải lớn nhất thế giới. Còn hiện nay, có thể mục tiêu là các tàu thuộc 'hạm đội bóng tối' của Ukraine.
Ba tháng là khoảng thời gian đủ để Kiev mua hoặc thuê những con tàu cũ thông qua các công ty trung gian đứng tên, tuyển thủy thủ đoàn và đưa chúng vào các tuyến vận tải. Việc hai tàu vận tải bị phá hủy treo cờ của những quốc gia cung cấp dịch vụ đăng ký tàu ở nước ngoài hoàn toàn phù hợp với giả thuyết này.
Với 'hạm đội bóng tối' của Ukraine, chúng ta hoàn toàn không có lý do gì để nương tay. Ngược lại, cần tạo ra những tiền lệ để thủy thủ các nước thứ ba kiên quyết từ chối làm việc trên những tàu thương mại ghé vào các cảng Ukraine" - Ông Shlepchenko nêu quan điểm.
Động thái gây tranh cãi của Ankara
Nhận định của TST về lời cảnh cáo trên Biển Đen được đưa ra trong bối cảnh Moscow và Ankara đã công khai bất đồng quanh việc cung cấp vũ khí cho Ukraine. Trước loạt vụ tấn công tàu hàng đầu tháng 10, Nga từng yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ giải thích một kế hoạch chuyển giao vũ khí Mỹ cho Kiev.
Cụ thể, ngày 15/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết Moscow đã yêu cầu Washington và Ankara làm rõ thông tin về khả năng chuyển lượng lớn vũ khí Mỹ từ kho Thổ Nhĩ Kỳ sang Ukraine.
Theo Interfax, danh mục được bà Zakharova đề cập gồm 70 tên lửa chiến thuật ATACMS, 12 hệ thống pháo phản lực, hơn 2.500 đạn rocket và 47.000 đạn pháo cỡ 203 mm. Khi đó, đây là kế hoạch chuyển giao, chưa phải xác nhận toàn bộ số vũ khí đã được đưa tới Ukraine.
Bà Zakharova cảnh báo các đợt cung cấp vũ khí có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới quan hệ của Nga với cả Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ. Người phát ngôn chỉ trích việc Washington và Ankara tuyên bố ưu tiên giải pháp ngoại giao nhưng đồng thời tiếp tục trang bị cho Kiev, cho rằng những hành động này làm suy giảm lòng tin.
Đến cuối tháng 9, hợp tác quân sự Ankara–Kiev tiếp tục được bàn ở cấp nguyên thủ. Theo thông báo ngày 24/9 của Phủ Tổng thống Ukraine, ông Zelensky và ông Erdogan đã gặp nhau tại New York, thảo luận về một thỏa thuận UAV tiềm năng, bên cạnh thương mại và an ninh Biển Đen. Thông báo không nêu loại UAV, số lượng hoặc lịch chuyển giao.
Đầu tháng 10, xuất hiện thêm thông tin về vũ khí Thổ Nhĩ Kỳ tại Ukraine. Ngày 5/10, Middle East Eye dẫn các nguồn am hiểu cho biết Ankara đã cung cấp một số hệ thống phòng không Korkut cho Kiev từ đầu năm 2026. Interfax đăng lại thông tin, cho biết số lượng được cung cấp hạn chế và chưa rõ bao nhiêu phương tiện đã được triển khai trên chiến trường.
Korkut do Aselsan sản xuất, sử dụng pháo tự động để đánh chặn mục tiêu trên không, trong đó có UAV. Theo các nguồn được dẫn, Ukraine tiếp nhận hệ thống để tăng năng lực phòng không và đánh giá hiệu quả trong điều kiện chiến đấu.
Harici ngày 6/10 dẫn báo cáo của Middle East Eye cho biết một quan chức Ukraine đánh giá Korkut đã vượt qua thử nghiệm chiến đấu. Người này thừa nhận còn một số vấn đề cần điều chỉnh, nhưng khẳng định có thể khắc phục. Kiev quan tâm mua thêm nếu giá và điều kiện phù hợp.
Cuộc điện đàm của ông Erdogan, Biển Đen chưa hạ nhiệt
Trong lúc thông tin về Korkut làm nổi bật hợp tác quân sự Ankara–Kiev, loạt vụ tấn công tàu hàng ngày 5–6/10 lại đặt vấn đề an toàn Biển Đen lên bàn đối thoại giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga. Những lời kêu gọi bảo vệ hoạt động hàng hải được Ankara đưa ra trước đó chưa ngăn được tổn thất mới.
Ngay tại cuộc gặp cuối tháng 9 với ông Zelensky, Tổng thống Erdogan đã phản đối các cuộc tấn công tàu thương mại. Theo Reuters dẫn thông báo của phía Thổ Nhĩ Kỳ, ông yêu cầu các bên hành xử có trách nhiệm và có bước đi cụ thể để bảo đảm an toàn hàng hải.
Ông Erdogan đồng thời khẳng định Ankara tiếp tục thúc đẩy đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt chiến tranh. Thổ Nhĩ Kỳ vẫn hỗ trợ Ukraine về quân sự, nhưng không tham gia các biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với Nga và duy trì quan hệ thương mại với Moscow.
Đến ngày 7/10, sau khi các tàu hàng liên tiếp bị tấn công, ông Erdogan điện đàm với Tổng thống Vladimir Putin. Theo Cơ quan Truyền thông Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, hai lãnh đạo trao đổi về quan hệ song phương cùng các vấn đề khu vực và quốc tế.
Trong cuộc điện đàm, ông Erdogan nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn hàng hải trên Biển Đen. Ông tái khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng góp phần thúc đẩy tiếp xúc trực tiếp giữa Moscow và Kiev.
Một ngày sau, Ngoại trưởng Hakan Fidan cảnh báo các cuộc tấn công gia tăng của Nga và Ukraine trước mùa đông đang đe dọa an toàn hàng hải. Ông cho biết Ankara vẫn chờ hai bên phản hồi đề xuất ngừng tấn công và bảo đảm vận chuyển ngũ cốc, đồng thời kêu gọi không để Biển Đen trở thành mặt trận xung đột mới.
Sức ép còn lan tới các nước ven biển. Ngày 7/10, Tổng thống Bulgaria Iliana Iotova cho biết sẽ mời Thổ Nhĩ Kỳ và Romania tham vấn về an toàn vận tải thương mại. Sofia cũng cân nhắc đề nghị các đồng minh NATO tăng năng lực giám sát trên không, trên biển và chống UAV.
