Theo Cục Đường bộ Việt Nam, trong giai đoạn đầu triển khai các dự án PPP giao thông, công tác thu phí tại một số dự án còn tồn tại bất cập. Để khắc phục, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành các quy định xử lý vướng mắc, trong đó có chính sách giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ đối với phương tiện thuộc khu vực lân cận trạm thu phí.
Thực hiện chính sách giảm giá theo phạm vi ảnh hưởng
Đối với các dự án BOT do Bộ Xây dựng quản lý và Cục Đường bộ Việt Nam ký kết, quản lý hợp đồng, chính sách giảm giá được xem xét áp dụng cho phương tiện trong khu vực lân cận trạm thu phí, với bán kính từ 5-10 km. Phạm vi, đối tượng và thời điểm áp dụng được xác định theo điều kiện thực tế của từng dự án.
Đối với các trạm thu phí thuộc dự án do địa phương quản lý, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định giá dịch vụ và quy định việc miễn, giảm theo quy định.
Việc xác định đối tượng, phạm vi và mức giảm căn cứ vào thực tế sử dụng tuyến đường, mức độ ảnh hưởng đến người dân và phương án tài chính của dự án, bảo đảm đúng đối tượng và duy trì tính khả thi tài chính.
Quy trình 6 bước, nêu cao trách nhiệm của địa phương
Quy trình giảm giá cho phương tiện vùng lân cận do UBND cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với cơ quan chuyên môn, nhà đầu tư và Cục Đường bộ Việt Nam.
Các bước chính gồm: khảo sát thực địa, xác định khu vực dân cư chịu ảnh hưởng; lập bản đồ hướng tuyến và đánh giá chiều dài đường BOT phương tiện sử dụng; xác định số lượng, loại phương tiện và mức giảm đề xuất; cập nhật tác động vào phương án tài chính; tổ chức họp thống nhất phạm vi, đối tượng và mức giảm; lập danh sách phương tiện và cập nhật định kỳ vào ngày 25 của tháng cuối quý.
UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm về tính chính xác của danh sách. Việc phân định trách nhiệm giữa các bên nhằm hạn chế sai sót, tránh thất thoát doanh thu và giảm phát sinh khiếu nại.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả quản lý
Hằng năm, Cục Đường bộ Việt Nam thành lập hơn 15 đoàn kiểm tra, tổ chức hơn 150 cuộc kiểm tra, giám sát tại các trạm thu phí BOT trên cả nước. Hoạt động được thực hiện theo kế hoạch, đột xuất hoặc liên tục nhiều ngày, có sự phối hợp của lực lượng công an.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện một số trường hợp miễn, giảm giá sai đối tượng, yêu cầu truy thu và ghi tăng doanh thu dự án theo quy định. Đồng thời, các nhà đầu tư được yêu cầu chấm dứt việc cho phương tiện ưu tiên qua trạm trái quy định, tổ chức phân luồng, mở thêm làn khi cần thiết và công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh.
Với vi phạm về quản lý, bảo trì công trình, cơ quan có thẩm quyền có thể đình chỉ hoặc tạm dừng thu phí. Biện pháp này từng được áp dụng tại dự án hầm Đèo Ngang và đoạn Quốc lộ 1 Phan Thiết - Đồng Nai.
Thời gian tới, Cục Đường bộ Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh thu phí điện tử không dừng (ETC), ứng dụng công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch doanh thu và xử lý kịp thời các vướng mắc. Công tác giám sát thực hiện hợp đồng BOT cũng được chú trọng, nhất là việc chuẩn bị tiếp nhận, chuyển giao công trình khi hết thời hạn hợp đồng.
Phan Trang
