Các đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định về điều kiện đưa sáng kiến của công dân ra cộng đồng dân cư bàn và quyết định; làm rõ trách nhiệm tiếp nhận, xử lý kiến nghị, phản ánh, đồng thời bảo đảm chuyển đổi số thực sự tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền dân chủ.
Tạo thuận lợi để sáng kiến của người dân được đưa ra bàn bạc
Góp ý dự thảo luật, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (tỉnh Lai Châu) đề nghị đánh giá kỹ quy định tại điểm c khoản 2 Điều 13 về điều kiện đưa sáng kiến của công dân ra cộng đồng dân cư bàn và quyết định, nhất là yêu cầu phải có ít nhất 10% số hộ gia đình đồng thuận.
Đại biểu thống nhất với việc tiếp tục duy trì quy định này trong dự thảo, song cho rằng cần xem xét tính phù hợp của tỉ lệ đồng thuận đối với từng địa bàn. Tại các thôn, bản miền núi có từ 50-100 hộ gia đình, việc lấy ý kiến 5-10 hộ tương đối đơn giản. Tuy nhiên, ở các đô thị lớn, tổ dân phố, khu dân cư có từ 1.000-2.000 hộ, việc lấy ý kiến 100-200 hộ sẽ gặp nhiều khó khăn, kể cả khi thực hiện bằng tin nhắn điện tử.
Theo đại biểu, đây mới là điều kiện để sáng kiến được đưa ra bàn bạc, chưa phải quyết định của cộng đồng dân cư. Nếu đặt ra yêu cầu quá cao ngay từ bước đề xuất, những sáng kiến thiết thực, có lợi cho cộng đồng có thể khó được xem xét.
Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định số hộ đồng thuận phù hợp với quy mô dân cư, có thể kết hợp tỉ lệ phần trăm với mức trần số hộ. Cách quy định này vừa bảo đảm tính đại diện, vừa tạo thuận lợi để người dân thực hiện quyền đề xuất sáng kiến.
Đại biểu cũng lưu ý, dự thảo quy định ý kiến đồng thuận của hộ gia đình có giá trị trong 3 tháng nhưng chưa quy định cụ thể thời hạn xem xét, xử lý sáng kiến. Do đó, cần bổ sung thời hạn giải quyết để tránh tình trạng đề xuất của người dân bị kéo dài.
Chuyển đổi số phải bảo đảm quyền tham gia, giám sát của người dân
Góp ý về quy định thực hiện dân chủ trên nền tảng số tại khoản 5 Điều 2, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TPHCM) cho rằng chuyển đổi số phải gắn với việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, tham gia đóng góp ý kiến và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị của người dân.
Siết quản lý hoạt động kinh doanh bất động sản, bảo vệ người mua nhà
Quốc hội nghe báo cáo về 2 dự án: Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi)
Về quyền được biết, đại biểu đồng tình với việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn. Tuy nhiên, công khai thông tin không nên chỉ dừng lại ở việc đăng tải văn bản trên các nền tảng số mà phải giúp người dân hiểu được những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của mình.
Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong việc công khai thông tin trên nền tảng số theo hướng dễ tìm, dễ hiểu, dễ kiểm chứng và kịp thời; đồng thời duy trì các hình thức công khai phù hợp với người dân chưa có điều kiện sử dụng công nghệ.
Đối với quyền tham gia bàn bạc, đại biểu đề nghị làm rõ thời hạn tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến trong trường hợp pháp luật chuyên ngành chưa quy định. Kết quả cần được công khai theo từng nhóm vấn đề, nêu rõ nội dung được tiếp thu, không được tiếp thu và lý do để người dân theo dõi, giám sát.
Về quyền kiểm tra, giám sát, đại biểu đề nghị cụ thể hóa cơ chế theo dõi kiến nghị trên các hệ thống số hiện có, như cấp mã tra cứu, xác nhận tiếp nhận, cập nhật cơ quan xử lý, thời hạn, tiến độ và kết quả thực hiện. Trường hợp kiến nghị được chuyển đến cơ quan khác hoặc chậm xử lý, cần thông báo rõ nơi tiếp nhận, lý do và trách nhiệm theo dõi.
Đại biểu cũng lưu ý cần duy trì các hình thức phù hợp để người cao tuổi, người khuyết tật và người chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn thực hiện đầy đủ quyền dân chủ.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Thạch Phước Bình (tỉnh Vĩnh Long) đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng ứng dụng nền tảng số nhằm mở rộng phương thức tham gia của người dân, không thay thế hoàn toàn các hình thức trực tiếp, nhất là tại những địa bàn có hạ tầng số còn hạn chế.
Theo đại biểu, cần bổ sung tại khoản 4 Điều 7 nguyên tắc thực hiện dân chủ trên nền tảng số chỉ nhằm mở thêm phương thức tham gia, không làm mất hoặc hạn chế quyền lựa chọn các hình thức thực hiện dân chủ khác theo quy định của pháp luật.
Về các hình thức tham gia trực tuyến, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ công khai thông tin, lấy ý kiến và biểu quyết trực tuyến. Theo đó, công khai nhằm cung cấp thông tin để người dân biết; lấy ý kiến là cơ sở để cơ quan có trách nhiệm tổng hợp, tiếp thu và giải trình; còn biểu quyết là hành vi thể hiện ý chí có giá trị trực tiếp trong việc hình thành quyết định của cộng đồng dân cư.
Đối với biểu quyết trực tuyến, đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc mỗi chủ thể có quyền biểu quyết chỉ được ghi nhận một kết quả hợp lệ đối với một nội dung, kể cả khi kết hợp các hình thức trực tiếp, phát phiếu và trực tuyến. Quy định này nhằm tránh ghi nhận trùng lặp kết quả, bảo đảm bốn yêu cầu: đúng người, đúng quyền, đúng một lần và có thể kiểm chứng.
Đại biểu nhấn mạnh, việc triển khai bỏ phiếu, biểu quyết trực tuyến cần được tiếp cận thận trọng, đặt yêu cầu an toàn lên trước tốc độ và chỉ sử dụng những hệ thống có khả năng kiểm chứng đầy đủ.
Thùy Linh
