Với nhiều học sinh, sinh viên được trực tiếp gặp gỡ nhà khoa học đoạt giải Nobel hay chuyên gia hàng đầu thế giới là cơ hội đặc biệt. Qua những cuộc trao đổi, người trẻ không chỉ tiếp cận các thành tựu khoa học mà còn hiểu thêm về hành trình nghiên cứu, từ sự tò mò ban đầu, những thử nghiệm thất bại đến quá trình kiên trì tìm lời giải cho các vấn đề khoa học.
Đó là tinh thần được thể hiện qua chuỗi chương trình InnovaConnect do Quỹ VinFuture vừa tổ chức tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM, với sự tham gia của GS. David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021, cùng GS. Nguyễn Thành Vinh từ Đại học New South Wales (Australia).
Theo GS. Nguyễn Thành Vinh, ông ấn tượng với sự tò mò và tinh thần trao đổi cởi mở của người trẻ Việt Nam. Họ không chỉ quan tâm đến những thành tựu đã được ghi nhận mà còn muốn tìm hiểu cách hình thành ý tưởng, lựa chọn câu hỏi nghiên cứu và vượt qua thất bại.
Những cuộc gặp trực tiếp giúp khoa học trở nên gần gũi hơn, đồng thời giúp sinh viên nhận thấy nghiên cứu quốc tế không phải là điều quá xa vời mà có thể bắt đầu từ chính những câu hỏi và ý tưởng của mình.
Từ cảm hứng khoa học đến hợp tác nghiên cứu
Không dừng ở hoạt động chia sẻ kiến thức, một số kết nối giữa các nhà khoa học đã phát triển thành những hướng hợp tác nghiên cứu cụ thể.
Tại chương trình năm 2025 ở Đà Nẵng về các giải pháp và vật liệu mới cho phát triển bền vững, PGS.TS. Võ Thắng Nguyên, giảng viên Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng đã trao đổi về vật liệu và điện hóa gắn với kinh tế tuần hoàn.
Từ đó, ông phát triển hợp tác với TS. Dư Hoàng Long, nhà nghiên cứu tại Đại học Monash (Australia), về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa, hướng tới chuyển hóa chất thải thành tài nguyên có giá trị.
Các kết nối cũng mở ra cơ hội trao đổi về tuyển chọn sinh viên sau đại học tham gia các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc. Theo PGS.TS. Võ Thắng Nguyên, điều đáng trân trọng là những cuộc gặp gỡ đã từng bước phát triển thành hoạt động hợp tác nghiên cứu và cơ hội đào tạo cụ thể.
Từ góc độ hợp tác dài hạn, GS. Nguyễn Thành Vinh mong muốn thúc đẩy mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh Việt Nam – Australia, trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ và cùng xây dựng các đề xuất tài trợ, dự án chung. Ông cho rằng, thế mạnh về hóa học tổng hợp, xúc tác, tự động hóa của các nhóm nghiên cứu tại Đại học New South Wales có thể bổ trợ cho năng lực của các nhà khoa học Việt Nam trong hóa dược, vật liệu, sinh học và nghiên cứu hợp chất tự nhiên.
“Một cuộc gặp có thể tạo ra cảm hứng nhưng để tạo ra khoa học thì cần thêm ba yếu tố: Con người, cơ chế và thời gian”, GS. Nguyễn Thành Vinh nhấn mạnh.
Trong lĩnh vực y tế số, chương trình InnovaConnect với chủ đề an toàn dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong y tế số vào tháng 10/2026 đã tạo cơ hội để PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trao đổi với các chuyên gia quốc tế về ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe và bảo vệ dữ liệu cá nhân của người bệnh.
Sau chương trình, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm dự kiến tiếp tục duy trì kết nối với các chuyên gia quốc tế, hướng tới phát triển nhóm nghiên cứu về y tế số tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, tổ chức các khóa đào tạo chuyên đề về an toàn dữ liệu sức khỏe và đạo đức AI trong y học, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu quốc tế.
Từ vật liệu, năng lượng đến y tế số, các câu chuyện cho thấy nhà khoa học Việt Nam không chỉ tiếp nhận tri thức mà còn chủ động đóng góp năng lực chuyên môn, tìm kiếm đối tác và cùng phát triển những hướng nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn.
Để những kết nối này phát triển bền vững, GS. Nguyễn Thành Vinh kỳ vọng hình thành mạng lưới nghiên cứu rộng mở, liên kết các nhóm khoa học Việt Nam với đối tác quốc tế. Đây sẽ là cơ hội để các nhà nghiên cứu trẻ chia sẻ ý tưởng, bổ trợ nguồn lực và cùng triển khai những dự án vượt ra ngoài giới hạn của từng phòng thí nghiệm hay cơ sở đào tạo.
Tính đến năm 2026, các chương trình kết nối khoa học gồm InnovaTalk, InnovaConnect và Chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai đã thu hút hàng nghìn chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên trong nước và quốc tế tham gia, góp phần mở rộng giao lưu học thuật và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu.
Thu Giang
