Cư dân lo ngại xáo trộn cuộc sống
Thông tin về phương án xử lý những tồn tại, vi phạm tại các công trình thuộc hệ sinh thái Mường Thanh đang thu hút sự quan tâm của đông đảo cư dân. Với những người đã bỏ tiền mua nhà, nhận bàn giao căn hộ và sinh sống ổn định nhiều năm, điều mong mỏi nhất lúc này là một phương án xử lý thấu đáo, bảo đảm quyền lợi chính đáng và hạn chế tối đa những xáo trộn trong cuộc sống.
Chị Duyên, cư dân sống tại HH1 Linh Đàm cho biết, nhiều người sinh sống tại đây là những người từ các tỉnh xa về Hà Nội làm việc, mua nhà với kỳ vọng có một nơi ở ổn định để an cư, lập nghiệp. Bởi vậy, khi xuất hiện thông tin về việc xử lý các công trình, dự án, không ít gia đình cảm thấy trăn trở, lo lắng.
Theo chị Duyên, những quyết định liên quan đến nơi ở có thể tác động trực tiếp đến công việc, việc học hành của con cái và các điều kiện an sinh mà gia đình đã ổn định trong nhiều năm. Vì vậy, chị mong muốn các cấp chính quyền nghiên cứu, đưa ra phương án hợp tình, hợp lý, bảo đảm quyền lợi của người dân trong quá trình giải quyết những tồn tại tại dự án.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần cung cấp thông tin đầy đủ, chính thống và thống nhất để cư dân nắm rõ tình hình, biết được phương án xử lý cũng như lộ trình thực hiện. Việc công khai thông tin kịp thời sẽ giúp người dân chủ động chuẩn bị, đồng thời hạn chế tâm lý hoang mang trước những nguồn tin chưa đầy đủ, thiếu thống nhất.
Tại chung cư CT10B Đại Thanh, gia đình bà An đã có nhiều năm sinh sống và chưa từng nghĩ sẽ có ngày phải tính đến việc di dời khỏi căn hộ của mình. Trước những thông tin liên quan đến dự thảo phương án xử lý sai phạm tại các công trình thuộc hệ sinh thái Mường Thanh, điều bà An và nhiều cư dân quan tâm nhất là phương án chính thức sẽ được triển khai như thế nào, lộ trình ra sao và quyền lợi của người dân được bảo đảm đến đâu.
Những băn khoăn này xuất phát từ thực tế người mua nhà đã bỏ tiền tích lũy, nhận bàn giao căn hộ và xây dựng cuộc sống lâu dài tại nơi ở. Việc xử lý sai phạm của dự án vì thế không đơn thuần là câu chuyện về trật tự xây dựng hay nghĩa vụ tài chính, mà còn liên quan trực tiếp đến chỗ ở, sinh kế, học tập và sự ổn định của hàng nghìn người.
Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp cho rằng, người mua nhà đã bỏ tiền, nhận bàn giao căn hộ và sinh sống ổn định nhiều năm không phải là chủ thể thực hiện hành vi xây dựng sai phép, tự ý thay đổi quy hoạch hay vi phạm nghĩa vụ tài chính về đất đai của dự án.
Do đó, theo luật sư Cường, không thể buộc người dân tiếp tục chịu thiệt thòi chỉ vì chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ với Nhà nước. Quan điểm này đặt ra yêu cầu phải phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư và người mua nhà. Việc xử lý vi phạm cần bảo đảm kỷ cương pháp luật, khắc phục hậu quả, nhưng đồng thời phải có cơ chế bảo vệ những người không trực tiếp gây ra sai phạm.
Phân loại vi phạm, bảo đảm quyền lợi cư dân
Mới đây, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án trên địa bàn. Thành phố liệt kê 12 dự án, đều liên quan đến các doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản đại diện, quản lý, sở hữu, góp vốn hoặc hợp tác đầu tư.
Theo luật sư Đặng Văn Cường, điểm quan trọng của cơ chế đặc thù là tạo căn cứ pháp lý để phân loại từng công trình, từng hạng mục và từng phần diện tích vi phạm, thay vì áp dụng một phương án xử lý đồng loạt.
Những phần công trình đáp ứng điều kiện về quy hoạch, an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và có phương án khắc phục khả thi có thể được xem xét cho tồn tại có điều kiện. Ngược lại, những phần vi phạm nghiêm trọng, không đáp ứng yêu cầu bắt buộc và không có khả năng khắc phục phải bị xử lý, kể cả phá dỡ theo quy định.
Quy mô vi phạm tại các dự án cho thấy tính chất phức tạp của vấn đề. Theo Phó chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn, 12 dự án có vi phạm quy mô lớn, kéo dài nhiều năm. Số căn hộ được phê duyệt ban đầu là 6.759 căn, trong khi số căn hộ xây dựng thực tế lên tới 24.943 căn, với số vi phạm là 18.184 căn.
Ông Tuấn cho rằng, nếu áp dụng khung pháp luật thông thường sẽ không thể giải quyết được những tồn tại này, đồng thời có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và quyền lợi người dân mua nhà tại các dự án. Vì vậy, cơ chế đặc thù được xây dựng nhằm tạo phương án xử lý phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm, đồng thời xác định trách nhiệm khắc phục của chủ đầu tư và quyền lợi của cư dân.
Theo phương án được nêu, đối với trường hợp phải di dời, người dân sẽ nhận tiền bồi thường trong 90 ngày, được ưu đãi thỏa thuận mua căn hộ, nhà ở thuộc dự án của chủ đầu tư. Trường hợp thuộc đối tượng mua nhà ở xã hội, người dân được ưu tiên mua nhà ở xã hội của chủ đầu tư mà không phải qua bốc thăm.
Với trường hợp không phải di dời, người mua nhà được tiếp tục thực hiện hợp đồng, không phải nộp phí khắc phục hậu quả thay chủ đầu tư và được cấp Giấy chứng nhận sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc phân định nghĩa vụ, tránh chuyển trách nhiệm khắc phục sai phạm của doanh nghiệp sang người dân đã mua nhà và sinh sống tại dự án.
Về phía doanh nghiệp, chủ đầu tư phải hoàn thành các biện pháp khắc phục để được cập nhật quy hoạch, giao đất và cấp Giấy chứng nhận. Số lợi bất hợp pháp về xây dựng được tính bằng tổng số m2 sàn vi phạm nhân với suất vốn đầu tư tại thời điểm sử dụng thực tế, sau đó nhân với 50%.
Theo ông Dương Đức Tuấn, đối với các dự án, công trình khác nằm ngoài danh mục nghị quyết, UBND thành phố sẽ tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện mức độ vi phạm và tính khả thi của phương án khắc phục theo các tiêu chí tại nghị quyết, sau đó trình HĐND xem xét, quyết định.
Ông Võ Đăng Dũng, Tổ trưởng Tổ đại biểu số 7 HĐND TP. Hà Nội, đề nghị cân nhắc quy định giao cho chủ tịch UBND cấp xã quyền đột phá về dỡ bỏ các căn hộ bất hợp pháp. Bởi việc này có thể ảnh hưởng đến sinh sống và học tập của hàng nghìn người dân. Theo ông Dũng, nếu phương án di dời chưa tạo được sự đồng thuận của cư dân, nguy cơ phát sinh khiếu kiện sẽ cao.
Ông Dũng cũng đề nghị thành phố chỉ đạo, hướng dẫn và hỗ trợ cụ thể cho cấp xã để bảo đảm nghị quyết được triển khai hiệu quả, đồng thời bảo vệ quyền lợi người dân.
