Việc Đức tiếp tục tăng cường năng lực quân sự, vốn được tài trợ phần lớn thông qua các khoản vay của chính phủ, có thể đẩy nợ công lên gần mức 100% GDP năm 2040, một cơ quan cố vấn độc lập của chính phủ cảnh báo, đồng thời hối thúc Đức nhanh chóng kiềm chế chi tiêu.
Tâm lý e ngại nợ nần vốn ăn sâu vào văn hóa và chính trị của quốc gia này đang dần mai một dưới sức ép của một nền kinh tế suy yếu và chương trình tái vũ trang nhằm đối phó với mối đe dọa được cho là từ phía Nga.
Đức đã khởi động chương trình tăng cường và tái cơ cấu quân sự trị giá 100 tỷ euro (122 tỷ USD) sau khi xung đột tại Ukraine leo thang vào năm 2022 dưới thời Thủ tướng Olaf Scholz.
Người kế nhiệm của ông, Thủ tướng Friedrich Merz, đã đẩy mạnh hơn nữa chính sách này, cam kết biến quân đội Đức thành lực lượng thông thường mạnh nhất châu Âu đồng thời duy trì hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Đức kêu gọi Tổng thống Mỹ Trump không nên tạo bất ngờ trong cuộc gặp với Tổng thống Nga PutinĐỌC NGAY
Trong báo cáo thường niên công bố hôm 11/11, Hội đồng Chuyên gia Kinh tế Đức (GCEE) cảnh báo: "Tài chính công tại Đức đang chịu áp lực ngày càng lớn. Trong ngân sách liên bang, nguồn thu dự kiến sẽ không đủ để trang trải các khoản chi tiêu theo kế hoạch trong dài hạn".
Theo Liên đoàn Người nộp thuế Đức, gánh nặng nợ của quốc gia này hiện tăng thêm 7.052 euro mỗi giây, tương đương với việc mỗi công dân đang gánh khoản nợ 34.046 euro thay cho nhà nước.
Mặc dù tỷ lệ nợ công trên GDP ở mức 100% tự thân nó không phải là điều chí tử – Mỹ hiện ở mức nhỉnh hơn 125%, trong khi Nhật Bản từ lâu đã vượt mức 200% – nhưng đây lại là một viễn cảnh đáng lo ngại hơn nhiều đối với một quốc gia thuộc Khu vực đồng Euro (Eurozone).
Do các thành viên của khối sử dụng đồng tiền chung euro, họ bị hạn chế về các công cụ có thể triển khai để điều hành chính sách tiền tệ hoặc tự tiền tệ hóa khoản nợ của chính mình một cách độc lập khỏi liên minh tiền tệ rộng lớn hơn.
Đối với chính Eurozone, một nước Đức mắc nợ sâu hơn sẽ làm mất đi một vùng đệm quan trọng. Trong lịch sử, Đức luôn duy trì được dư địa tài chính để đóng vai trò là mỏ neo tài khóa trong suốt các cuộc khủng hoảng nợ tái diễn ở châu Âu.
Trái phiếu chính phủ Đức (Bunds) cũng đóng vai trò là chuẩn mực phi rủi ro chính và là tài sản an toàn cho toàn bộ Eurozone.
Bởi vì các thành viên khác định giá khoản nợ của họ dựa trên trái phiếu Bunds, bất kỳ sự suy giảm đáng kể nào về kỷ luật tài khóa tại Đức, kéo theo sự gia tăng lợi suất trái phiếu Bunds, đều có thể châm ngòi cho sự bất ổn trên toàn khối.
Ít nhất, chi phí đi vay cơ sở của mọi quốc gia trong Eurozone sẽ phải chịu áp lực tăng lên.
Đức dường như đang né tránh vai trò mỏ neo tài khóa truyền thống của mình. Chính phủ đã phớt lờ những cảnh báo vào cuối năm 2025 từ Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) rằng nước này đang trên đà ghi nhận mức thâm hụt ngân sách lớn nhất kể từ khi tái thống nhất vào năm 2028.
Chính phủ của ông Merz đã sửa đổi quy tắc phanh nợ hiến định để tài trợ cho việc tăng cường quân sự và thông qua ngân sách năm 2026 phân bổ mức kỷ lục 108,2 tỷ euro cho quốc phòng cùng 11,5 tỷ euro viện trợ quân sự cho Ukraine.
GCEE khuyến nghị chính phủ nên loại bỏ dần các ngoại lệ đối với quy tắc phanh nợ vốn đã mở đường cho chiến dịch tái vũ trang dựa vào nợ vay.
Thành viên hội đồng Achim Truger chia sẻ với hãng tin AFP: "Trên hết, chính chi tiêu quốc phòng đang tăng mạnh và được tài trợ bằng vốn vay. Xét trên góc độ kinh tế, việc tài trợ lâu dài cho khoản chi tiêu quốc phòng ở quy mô này thông qua nợ vay đơn giản là không hợp lý".
Cho đến nay, ông Merz vẫn từ chối thay đổi lộ trình và nhiều lần tái khẳng định quyết tâm tiếp tục tăng cường quân sự cũng như cung cấp tài chính cho Ukraine bất chấp điều mà chính ông gọi là một "cuộc khủng hoảng cơ cấu" trong nền kinh tế Đức.
Hồi tháng 9, ông tuyên bố nhằm ủng hộ việc tăng chi tiêu quân sự và tiếp tục viện trợ cho Ukraine: "Tôi sẽ không chệch hướng dù chỉ một milimet khỏi niềm tin cốt lõi của mình rằng, đặc biệt là vào lúc này, chúng ta phải bảo vệ nền tự do của mình trước Nga."
Về phía mình, Nga luôn cho rằng quan điểm cho rằng nước này gây ra mối đe dọa đối với châu Âu là điều "vô nghĩa" và tin rằng những luận điệu thù địch phát đi từ chính phủ các nước EU nhằm mục đích đánh lạc hướng người dân khỏi những vấn đề nội tại đang chồng chất.
Theo RT